Вячаслаў Адамчык

Субота, 2 чэрвеня 2001 года.

Thu, 20 Nov 2008 17:39:22 GMT

Субота, 2 чэрвеня 2001 года.

Сонечная, са шчодрай сцюдзенай расою і падазронай сцяною глухіх хмараў за лесам, чэрвеньская раніца.
У шостай гадзіне, калі ў куткі мансарды, як у даўнейшае гумно, залацістымі кружкамі бліснула сонца, было ўсяго +5С. Але над роснаю ацяжэлаю цімафееўкай пад дубам звінеў і нечакана каменьчыкам падаў, мусіць, у сваё гняздо.
Хмары белымі касмычкамі ваты напаўзаюць на чысты крохкі блакіт неба.

* * *

Учора перад сном у акне з белаю палавінкаю поўні, чытаючы не то ўспаміны М.Валошына, не то Г.Адамовіча пра Буніна, запісалася (запісаў) на кранцах часопіса. Цяпер, зранку, шукаю і ўспамінаю іх. А прыблізна было такое: “Цяпер Максіма Багдановіча намагаюцца замяніць апалітычным, цяжкаваговым у радку Караткевічам (які трохтомнік класіка ў параўнанні з лашчонымі кнігамі Караткевіча), як некалі замянялі фальшыва-ўзнёслым, сталінскім Куляшовым.
А ён, прытаптаны, знарок забыты Багдановіч, вышай нашмат іх абоіх.

* * *

Як прыгадвае Г.Адамовіч, Бунін перад смерцю прызнаваўся яму, што ўсё жыццё думаў, што першы рускі паэт – Пушкін. Покуль не зняверыўся і не ўбачыў, што першы яго паэт – Лермантаў. І з якою балючаю насалодаю цытаваў радок з “Дубовага лістка”:
И корни мои омывает холодное море.
І мне прыгадалася наша Світазь: дубовыя і сасновыя карэнні, абмытыя яе чыстаю нястомнаю і лёгкаю хваляю.

12.00 Захмарылася неба, і спадцішка закрапаў дожджык. Па акне з блішчастымі казюркамі пацяклі рагі. І вось па шкле зацюкаў, забарабаніў, адскокваючы, дробны град. Хіліць на сон – дождж перагонамі зашапаціць зноў.
Салатавы лес, дзе яго прасвяціў лапік сонца, а за ім – цёмна-зялёная шчарбатая града елак.

* * *

12.20 Шпакі, што без перастанку учора надвячоркам заляталі ў клетку, сёння зранку, яшчэ, мусіць, з першым сонцам вывелі недзе пад рэчачку, у галешнік жаўтаротых ненажэрных шпачанят.
І за акном тады-сяды мільгане толькі стары чорны шпак. Не чуваць іхняга баязлівага і патрабавальнага цвіргату – дачныя сады самотна сцішэлі.
Прыгадаўся Пэлька, што засунуў руку ў дупло клёна і выцягнуў шпачаня. І ўслед за ім, першым, якое выцягнулі з гнязда, з верашчаннем выляцелі іншыя, зніжаючыся ў высокую траву недалёка ад старых ліпаў і клёнаў, дзе стаяла, кажуць, даўнейшая Міронава хата.
Пэлька (гэта імя бацькі) Генік (мой равеснік) гадоў 20 таму п’яным утапіўся ў бухце на Маўчадцы, а Мірона ў часе вайны забіў асколак снарада, які пацэліў у комін печы.

20.55 Чэслаў з Наталяю прыязджалі смажыць шашлыкі і ўжо пайшлі на электрацягнік у Зялёнае.
А я нейкі змучаны і абяссілены, нібы добра натрудзіўся, хоць усяго памагаў распаліць мангал і паліць з шланга гарод.
Клікалі ў госці Тарасы, але я, цяпер цвярэзвеннік, не пайшоў. Вось так змянілася на новы лад маё жыццё: не п’ю, не куру, а здароўе страціў.
Як напісаў калісьці М.Лермантаў:
Любил и я в былые годы,
В невинности души моей,
И бури шумные природы,
И бури тайные страстей.
Але ўсе прайшло, мінула... Засталася нейкая немагата, адзінота, смутак.

Пятніца, 1 чэрвеня 2001 года.

Wed, 19 Nov 2008 13:49:12 GMT

Пятніца, 1 чэрвеня 2001 года.
10.30 Кончылася вясна, пачынаецца лета, а цяпла няма. То з поўначы, то з захаду дзьме настылы сівер. Сёння ўночы ружовая жылка на нашым градусніку апускалася да 0. У валодзевым трохкутніку, што зарос кустамі парэчак і агрэсту і дзе прыгожымі зялёнымі вазонамі закусцілася рання[я] бульба, замаразак злажыў яе – яна пацямнела. Не кажу ўжо пра фасолю, што, выпусціўшы па два лісткі, уся апяклася і злягла.
Мансарда халодная, як лядоўня. Сонца за валокамі срэбна-сівых хмар і таму не нагрэла.
Нешта марудна і слаба за доўгую раніцу напальваецца грубка.
Сяку, нашу дровы, а мяне хістае. Прысеўшы на кукішкі – не ўстанеш: кружыцца галава. З носа паказалася кроў, і млявым холадам абліваецца сэрца. Прымаю клофелин (Clophelini).

* * *

Папрабаваў узяць у рукі касу, але дужасці і сіл аказалася мала – абкасіў толькі ў двары замежкі. Злёгку кружыцца галава. Ціск пасля лякарства пайшоў на спад, аднак не зусім.

Абкошваючы замежак, натрапіў на пачарнелы пень – там, дзе расла яблыня “спартан”.
Прыгадаў, як яе прывёз недзе ўвосень брат Ян і нават сам выкапаў для яе ямку. Як і Яна, так і яблыню з’еў невылечны рак.

Санлівасць – пісаць не магу. Здаецца, трохі пацяплела.

14.15 Пабліскванне трапяткога, як рыбка, прадаўгаватага лісця на раскалыханых ветрам садах. А ён павярнуў з захаду, з-за падковы блакітнага лесу. І ў сівых ацяжэлых хмарах, знайшоўшы блакітныя вокны, прабілася высокае летняе сонца.
Па гарбатым грудзе, па цімафееўцы, мяняючы яе колер – з зялёна-ліловага на жаўтлява-лімонны, – з-пад лесу напаўзаюць ірваныя цені.
На стале – цёмны з зялёным надпісам “Лермантаў”, які рыхтую падарыць Аўрамчыку. Бачыліся на з’ездзе. Ён прызнаўся, што ўжо другі год жыве ў прымах, прыстаўшы да “першага кахання”. Гэта недзе ў шасці кіламетрах ад роднае вёскі (здаецца, Цялуша).
А зборнік Лермантава прэзентую таму, што падобны да гэтага, які на фронце ў часе бамбежкі ён узяў у местачковай разбітай бібліятэцы і пранёс за пазухаю праз усю вайну і палон.

17.05 Пташка шара-зеленаватая, падобная да званка (зелянушка), з святлейшымі канцамі крылляў і надхвосцем, выбірае з перагарэлага цвету на яблыньцы за акном зялёных ці жоўта-лімонных чарвячкоў.
Сёлетняй вясною даўганосік прасвідраваў кожную кветку – яблыкаў не будзе.
Сухая, з замаразкамі, вясна не дасць зразці і бульбе.
За дубам сіняватая хмара. Але шчырага дажджу не будзе. Ён пакрапіць хіба грады. Успамінаю Варакомшчыну, чужую і ўжо і далёкую. Мала хто застаўся знаёмы, бо старэйшае пакаленне адышло. Не пазнаць і ваколіцаў: на вёску наступае мястэчка. На полі ўзняўся густы хвойнік. І вось на шыбах пабліскваюць вострымі асколкамі крапінкі дажджу.
Загончык сіваватага, на якім выплыў ліловы колас, высокага жыта, калышацца каля палявой дарогі, што зарасла дзяцелінкай у белых галоўках цвету.

Сэрца занывае ад тупога болю. Пайду, прайдуся сцежачкамі пад шапаткімі грушамі і яблынямі.
Не жыццё, а пякельная мука.

Зашапацеў дождж, і я мусіў зноў падняцца на мансарду.

* * *

Карычняватая, з ясна-жоўтай галоўкаю і карычневым надхвосцем аўсянка прыляцела пад наш умывальнік – там крошкі хлеба ці сыру. Тут бачу яе не раз.

20.55 Прасвечаны нізкім вечаровым сонцам, шапоча і бубніць густы дождж. Пражаю, нібы праз ніты ці берда, цягнецца на зямлю з сіня-дымнай хмары. А там, дзе сонца, завешаная туманнай імглою блакітная проразь неба.
Абліты сонцам і дажджом, чуйна сцішыўся сад. Пацеркі шкляных кропель.
Малінава-зялёная вясёлка абдымае паўкругам увесь поўдзень.
Кучаравы, раўнюткі след сіняга дыму над чужым комінам на фоне шчытнага лесу. На захадзе ружавеюць хмары – зайшло сонца.

Чацвер, 31 мая 2001 года.

Sun, 16 Nov 2008 18:22:59 GMT

Чацвер, 31 мая 2001 года.
7.15 Сонечная, а сыраватая раніца, нават з сіваю, блізкаю да прымаразку травою.
Але на блакітнае неба з-за рыжаватага яловага лесу, з-за жаўтлява-зялёнага круглага і кучаравага, як галава негра, наплывае палог сіва-ліловых хмарак. Зноў будзе сумна-хмурны і халодны (+12С, +13С) дзень. А покуль толькі, калышучы блішчастымі чаўнамі лістоў, ажываюць грушы.

Для навелы “Гон”:
за статкам дзікіх свіней, якіх вядзе сякач-адзінец, збоку і сцішком ідуць два ваўкі...

10.10 Хмары трацяць пеністую зыркасць, цяжэюць і набываюць дымны колер. Зноў маюцца быць прымаразкі. Сённяшняй ноччу на дзялянцы каля дуба там-сям прымерзла і пачарнела нізенькая бульба. Зляглі кабачкі, якія толькі ўзышлі.
А днямі зацвіце шыпшына, што падняла нераскрытыя пупшы кветак.
І зялёнае поле вакол дуба ажно ліловае ад аднабокіх каласкаў (султанаў, як наз. па-руску) невысокай, пасеянай разам з кусцістай канюшынай, шурпатай цімафееўкі.
Ледзьве не на ўсю шырыню поля з захаду на ўсход бягуць цёмна-ліловыя палосы хваляў.
Выпаліў у грубцы і сяджу за сталом на мансардзе: холад бярэ за плечы і стынуць ногі. Учора быў чуваць першы шчэбет першага маладога шпака.
І што зловяць на халодным ветры, кружачы пад дубам, дзве ўпартыя ластаўкі?

12.50 Цяжкасць, слабасць. Боль аблівае сэрца. Парываўся зрабіць драбіны – не здужаў.
Прыняў клафелін, аднак ціску ў скронях не зняў. Спазмы, як абцугі, хватаюць за цемя.

* * *

Прыгадалася, як на з’ездзе, вылезшы са шчыліны, адзін прусак варушыў, двоўгім абві

Трымаючы пад пахаю і апушчаную, як вінтоўку дулам уніз, праз зялёна-ліловае поле цімафееўкі зморана пабрыў сутулы мужчына.

* * *

19.45 У Мінску сярод двара рускай амбасады ўзарвалася граната. Нічога не пашкодзіла.
Мне здаецца, што гэта повад для чарговых арыштаў. Граната, верагодна, кінута беларуска-рускай разведкай.
Чарговая віцебская правакацыя. Зноў напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў.

Званіў Чэсіку. Ён атруціўся арэхамі.

* * *

Дачы ў гэтыя сцюдзёныя дні пустыя. Пад пахаю з тэлефонным апаратам і ў дзіравым саламяным капелюшы праз чужыя двары толькі клыпае С.
Ён тэлефануе на дзень разоў чатыры-пяць, а п’яным – больш. І каля гадзіны крычыць гаркавата ў слухаўку. Дзіва, хто яго п’яную балбатню слухае?

* * *

Што такое пазнанне свету? Усё залежыць ад нашай адукацыі і духоўнага развіцця. Помню, як захапляўся прымітыўнымі, прысвечанымі Сталіну вершамі Ш., майго земляка, сёння ўжо нябожчыка.
А можа, не столькі захапляўся, колькі зайздросціў, жадаючы ды па-юнацку прагнучы ўбачыць і свае імя на старонках “Бярозкі”, ды яшчэ з малюнкамі.
Чапля, выцягнуўшы саломінкі-ножкі, вяла за дуб – на Крылаўскае, пэўна, возера.

20.40 Высока на поўдні ў чыстым, празрыста-шкляным небе белы парашуцік месяца.
На Маці Божую Вастрабрамскую ў покуці свеціць нізкае сінявата-зыркае сонца.
Вечаровая цішыня. Зялёны свет з пасмаю лесу, дзе ўжо ўздымаецца разам з прыцемкам цень.

Серада, 30 мая 2001 года.

Mon, 03 Nov 2008 19:00:02 GMT

Серада, 30 мая 2001 года.
17.00
Прыехалі з Нінаю на Валоўшчынскую дачу – прывёз свет, каб наладзіць тэлевізар. Накрапваў дождж. А цяпер зусім схмурнела і схаладала. На градусніку ружовая жылка апусцілася да +11С.
У доме, дзе ўжо напалена грубка, усяго +15С. З-за азярца, калышучы трапятлівы сад, дзьме халодны сівер.
Назіркам паглядаючы на клетку, блізка якой сядзіць сарока і хітруе, каб выцянуць маладога шпака. З трывожным чыркатам над ёю ўюцца старыя жаўтадзюбыя шпакі.

20.40 На абраз Маці Божай Вастрабрамскай свеціць, азірнуўшыся перад заходам, нізкае сонца.
Зялёнае поле з цёмна-ліловым коласам цімафееўкі, зялёна-густы лес, а за ім і над ім сіняватае хвалістае мора настылых воблакаў. +10С. Сівер увесь дзень дзьме з-за азярца, дзе нават закракталі жабы.
Мы з Нінаю зусім збедніліся і загараваліся – халадэча, а ў хаце яшчэ ў дадатак няма электрыкі. Балазе загарэлася хоць нанач.
Адцвіў дзьмухавац, і на паўмежку ільсніста заблішчала маслянка (люцік едкі). І цвітуць блакітныя вочкі (незапамнянка).
Крэпнуць рукі – цяжка пісаць. З гарадскіх сквераў прэсна пахне свежаю травою – косяць. Скрозь лапочуць машынкі.
А тут, на дачных дзялянках, нікога. Холад прагнаў усіх з поля.

* * *

21.05 Сцішыўся вечар, і ліловыя хмаркі наліліся светлай ружовасцю. А далей ад заходу яны бляклыя, нібы выцвілыя. Ружовасць нібы дымная.

Дымная ружовасць хмараў, цёмны, з прыхаваным змрокам, лес, жаўтлява-зялёны гарбаты груд...
Прыгадалася нешта забытае са сваіх даўніх дзён. Мая шчымлівая панылая адзінота, якая не пакідае мяне ўсё маё жыццё.

Sun, 02 Nov 2008 19:00:02 GMT

Серада, 9 мая 2001 года.
8.20. Як паказвае польскі тэлеканал, здаецца, пацяплее (+19С). Хоць ночы будуць азыраватыя, там-сям нават з прымаразкамі. На яблыневы цвет. Бо слівы і чарэшні ўжо адквітнелі.
У 2.30 валоўшчынскім аўтобусам едзем з Нінаю на дачу.
Пад блакітнае месячнае святло, што залівала кватэру, мучыліся ад бяссонніцы і яна, і я. На цэлы дзень нажылі галаўнога болю.

* * *

Падражаючы Блоку: уваскрэсне, паўстане Беларусь, але ці дажыву, ці дачакаюся я?

* * *

Зямля абнаўляецца травою, лесам, толькі з гадамі, з узростам галее чалавек.

Аўторак, 8 мая 2001 года.

Sat, 01 Nov 2008 19:00:03 GMT

Аўторак, 8 мая 2001 года.
7.30. Сонца. Глыбокія калодзесі двароў у фіялетавых ценях.
Вечарам медная поўня, пазней – лімонная. На мароз. Але ў пяць гадзін, калі ўстала сонца, градуснік паказваў +10С. Хоць днямі, як дакляруе польскі прагноз, схаладае да +13С.
Сёння з Парыжа маюцца вылецець Міраслаў з Валодзем.

19.15. Заходзіў Валодзя: яны з Міраславам нарэшце вярнуліся з Парыжа. Прынёс падарунак – шарыкавую японскую ручку. Расказаць пра горад і ўражанне ад яго не меў часу. Пахваліў, аднак, Лондан: “Ён усё ж цэнтр свету”. Смяяўся, што бачыў тое самае воўчае футра, якім калісьці быў уражаны я.
У Міраслава сямейнае свята – дзень нараджэння жонкі, – таму ён не зазірнуў да нас.
Яны абодва, Міраслаў і Уладзімір, купілі сабе на памятку па модным і практычным (бо зробленым для падводнікаў) чорным гадзінніку, ненатуральна велікаватым.

* * *

Заўтра з Нінаю збіраемся на дачу. Трохі схаладала, +17С. І сівер дзьме ўздоўж праспекта.
Заўтра ці не панізіцца тэмпература да +13С. У нізінах і на нашай дачы пры азярцы можа быць прымаразак. Якраз пад поўню.
Каб не абпаліўся дубок, які толькі выпусціў зялёна-карычневае, як ашпаранае, лісце.

Нядзеля, 6 мая 2001 года.

Fri, 31 Oct 2008 18:51:27 GMT

Нядзеля, 6 мая 2001 года.
Крылаўскі аўтобус без фіранак прыпечаны сонцам. Людны і крыклівы, з дзецьмі і інвалідам. З блізкіх гародаў цягнула растрэсеным гноем.
На лужку ў жоўтых выспах люціку пасвіліся навязаныя пярэстыя каровы.
Цёмныя яловыя прылескі ўзбоч дарогі бялелі ад выцінаных дробных зорак.
Вярнуўся дадому з увярэджаным крыжам.

Пятніца, 4 мая 2001 года.

Thu, 30 Oct 2008 19:30:02 GMT

Пятніца, 4 мая 2001 года.
Ластаўка над дарогаю, яе імклівы, ледзьве заўважны лёт – яе прынесла ўчарашняя навальніца.
Успомнілася маці, калі яна, паслухаўшы шарую мухалоўку на бярэзіне з дробным лісцем, нечакана сказала:
“Пташкі ўжо ўсе прыляцелі”.
Шмат забылася, яшчэ болей забудзецца з ёю сказанага, а простая фраза будзе помніцца, не сатрэцца з памяці.
Уся чалавечая мудрасць у прастаце.

Wed, 29 Oct 2008 19:25:02 GMT

Серада, 2 мая 2001 года.
Дзень за днём нясцерпна чакаеш, калі ж агністая страла Перуна стрэліць у прадажнага Л. Калі яму надыдзе канец?
Залаты зігзаг маланкі на сіняй хмары, першая маёвая навальніца з цяжкім, шыпучым і шчырым дажджом.

Аўторак, 1 мая 2001 года.

Tue, 28 Oct 2008 19:25:49 GMT

Аўторак, 1 мая 2001 года.
Ледзь прыкметна сярод зялёнага поля абкідаўся першым, нібы ашпараны варам, розным карычняватым лісцем стары, блізкі ад нашай дачы дуб.
Лёгкі дымок прасвечанага сонцам бярэзніку.
За домам прытоена цвіце сіне-злінялымі кветкамі нізкі, разасланы па зямлі барвінок.

У душным аўтобусе на каленях у гаспадара сабачка з высалапленым ружовым язычком. Задыхаецца ад гарачыні.
У газеце, скручанай лейкай, ахапак цюльпанаў, што нагадваюць рубінавыя келіхі з чорным аксамітам на дне.
Чырвананогі бусел стаіць на адной назе ў касматай вялікай кубанцы, перавернутай дном на зрэзанай ліпе ў вёсцы з аднастайна шыфернымі дахамі.
Вуркоча калёсны трактар, пакідаючы дзве каляіны і рассыпаючы веерам з прычэпа белае, як град, угнаенне.

Субота, 28 красавіка 2001 года.

Sun, 26 Oct 2008 19:20:02 GMT

Субота, 28 красавіка 2001 года.
7.30. Захмараны, волкі пасля начнога дажджу вясновы ранак. Пагусцелы жаўтлява-зялёны сохарань з чорным, яшчэ не схаваным вароніным гняздом, разварушвае і мройна калыша заходні вецер і варушыць вяршок бярэзіны ў трохкутным зморшчаным лісці за тлуста-ільсністым цынкавым дахам жоўтага трохпавярховага дома. З вострым, як касцельным, фасадам.
Першая чуйная зелень вясны, першая радасць цёплых дзён з дажджом і ружовымі чарвякамі на тратуарах – знак на ўраджай і пагодны год.

* * *

Працэдурны кабінет. На абочыне дарогі зялёная росная трава. Сярод яе, выставіўшы вострыя доўгія лапы, сівая, пры самай зямлі, кветка асоту. Яблынька ў сіва-ліловым лісці, і ясень – у зазубрана-карабатым. Шлейф аўтамабіляў і жоўта-чырвоных трамваяў з жалезным цяжкім грукатам – шашу не прайсці.

* * *

Офіс. Гутарка з хлопцамі. Інтэрв’ю Бураўкіна як з таго веку і на ўзроўні <П.>Кавалёва. Трэба баяцца такіх змагароў за Беларусь, удэкараваных пагонамі гэбістаў. Кажуць, Бураўкін мае чын падпалкоўніка ці палкоўніка.

* * *

20.00. Зялёныя, як вокіс медзі, нават трохі срэбныя, у маё акно глядзяць са стадыённага асвятляльніка круглыя вочы юпітэраў – там пачалася гульня ў футбол.

Субота, 28 красавіка 2001 года.
Не думаў, нават не здагадваўся, што слова ‘шэльма’ азначае ‘драпежнік’, ва ўсякім выпадку, ў чэшскай мове.
У нас яго значэнне вымяраецца як круцель, махляр, абманшчык, нават злодзей.
І вось разгарнуў зборнік чэшскай прыроды, каб на слова “рыжая лісіца” прачытаць šelma (драпежніца).

* * *

Склаўшы пяцярнёю, як праваслаўны для хрышчэння, шалушыста-медныя атожылкі, на сантыметраў пяць-сем падняўся малады хвойнік.
Зацягнуты сінечаю, здалёк ён выдае блакітна-зялёным.
Люблю яго. Ён нагадвае мне маё калючае дзяцінства на межах з зялёнаю травою і масляністым, <ломкім>, звінючым на ветры леташнім быльнікам.
І няма ні тых даўнейшых хвоечак, ні межаў – на іх стаяць, як заводскія коміны, цэментныя <голыя> слупы электралініі з сумным, адзінокім крумкачовым, што ледзяніць душу, карканнем.

* * *

Першую кветачку, пасля касматага падбелу – густа-ліловую, ледзьве прыметную на касматым кантовым ствале, што кожны раз убачу на замежку, прыйшоўшы садзіць бульбу, – (Glechoma hederacea).
Па-нашаму – не то блюшчык, не то яснотка.

Пятніца, 27 красавіка 2001 года.

Sat, 25 Oct 2008 18:20:03 GMT

Пятніца, 27 красавіка 2001 года.
7.30. Кіпяць лужыны – ідзе шчыры дождж. Закрапаў яшчэ ўчора прыцемкам. І вось шапатліва сыпле на чорна-вугальныя ліпы ў набухлых банціках яшчэ не разгорнутага лісця, на зялёныя пэндзлі травы, на карабатыя язычкі шчаўюку (конскага шчаўку), зялёнае канюшынкі, на дробнае, што яшчэ не паднялося ад зямлі, лісце лопуху, на махрыстыя кветкі падбелу. На чорныя парасоны...
А мне трэба збірацца ў паліклініку, у працэдурны кабінет на ўколы. Высядзець у калейцы на калідоры з старымі жанчынамі пры палках і зласнаватымі сівымі мужчынамі-пенсіянерамі.
Не маючы што рабіць дома, яны зранку займаюць чаргу.

* * *

Трохі вымак (ратавала кепка і скураная куртка) покуль дайшоў да шасціпавярховай паліклінікі за трамвайнай лініяй.
Паліклініка цяпер на месцы саду на даўнейшай (драўлянай) Зарэчнай вуліцы пры Свіслачы. Як помніцца, брукаванай, з нізкімі драўлянымі дамамі.
А поруч, на востраве, у густым чароце процьмы качыных гнёздаў. Далей – старыя нахіленыя вербы.
Як усё негадана памянялася. Праз якіх пятнаццаць гадоў. Калі я гуляў тут, даходзячы да Беларускай вуліцы, заглушанай яблынямі і грушамі.

* * *

16.15. Пад дождж заснуў і прачнуўся з хвораю галавою.

Чацвер, 26 красавіка 2001 года.

Fri, 24 Oct 2008 18:20:02 GMT

Чацвер, 26 красавіка 2001 года.
7.30. За ўчарашні дзень і сённяшнюю ноч на ліпах уздуліся (набраклі) зеленаватыя банцікі. Карабата-пустацелыя.
Нізкае, мройнае ў акварэльных хмарах сонца.
Гродна-Беласток, як паказвае польскі прагноз пагоды, +18С.

* * *

Як вучыць найноўшае рэлігійнае сектанцкае вучэнне (саенталогія), яе крэда:
усе людзі маюць неад’емнае права жыць так, як яны лічаць патрэбным;
яны маюць права бараніць сябе,
–“– права на свабоду мышлення.
Бог забараняе чалавеку забіваць да сябе падобных, разбураць душэўнае здароўе іншых, прыгнятаць душы іншых, разбураць ці памяншаць выжыванне сваіх сучаснікаў.
І мы верым, што дух можа быць уратаваны...

* * *

15.30. Паглядзеў тэлебачанне: чорная хмара рэакцыі і бальшавізму ўкрыла Украіну.
Беларусь, Малдова, а цяпер – Украіна – пад пятою імперскай разбойчай Расіі.
Ці выжыве наш незалежны дух? На вісельні ўжо разгойдваецца пятля.

На фасадзе незалежнага акцыянернага таварыства, што з’явілася ў будынку былога Міністэрства лясное гаспадаркі, новая шыльда: бум-трах-бах/лес. Нібы ўпала і разарвалася бомба ў рамане “Мора Герадота”.

Серада, 25 красавіка 2001 года.

Thu, 23 Oct 2008 18:15:02 GMT

Серада, 25 красавіка 2001 года.
6.30 Сонца за сцяною. Вузенькі каснік яго свеціць толькі ў куток сцяны. Ад учарашняга дажджу блішчаць мокрыя паласатыя дахі, +10С.
За ўчарашні цёплы (+18С) дзень пагусцеў жаўтлява-зялёны сохарань і вяршок бярэзіны за памутнелым цынкава-мансардавым дахам.
На цыбатай тэлеантэне, звесіўшы доўгі хвост, сумуе адзінокая сарока.

12.00. Паліклініка, да якое не прайсці праз цуг аўтамабіляў, бо няма святлафораў, працэдурны кабінет, укол. Пышныя, ружовашчокія, але злосныя медсёстры.
Перад дзвярыма чарга старых жанчын і мужчын з палачкамі. Шмат калекіх, разбітых раматусам.

Крышталёва, срэбна-празрыстая проза старажытных кітайскіх пісьменнікаў:
“Цяпер у нас дзевятая поўня, і чаргою прыйшоў ужо трэці месяц. Зніклі разлівы вады на дарогах, і вось-вось ужо празрыстыя настылыя лужыны. Прамяністы туман падкраўся і асеў, восень, горы ружавеюць.”
І мне прыгадаліся голыя ружавата-ліловыя каўпакі боханістых гораў за Самаркандам перад заходам сонца, вяроўка ацяжэлых палавых вярблюдаў, імклівы лёт чорных пташак за акном гатэля, ружова-дымная горліца ў холе над гадзіннікам. І я, здаецца, бачыў старажытных коней, што ляцелі наўскапыт тройкамі-чацвёркамі.
Як таленавітае слова ўсё набліжае.

* * *

Вянок сініх васількоў на шэра-цэментавай вокладцы з залацістымі каласамі – Янка Купала.

Аўторак, 24 красавіка 2001 года.

Wed, 22 Oct 2008 18:15:02 GMT

Аўторак, 24 красавіка 2001 года.
У 19 пад цёплы дробны дожджык змучаныя, ледзьве жывыя ад першае вясновае працы (Ніна палола трускалкі, я майстраваў і рамантаваў цяпліцу) вярнуліся ў Мінск. Селі на крылаўскі аўтобус і зрабілі круг. У прырэчным лілова-карычневым алешніку і карычневым, яшчэ голым бярэзніку з белымі пражылкамі заліваўся зяблік, нарэшце дачакаўшыся саміцы. Зязюлькі яшчэ не было чуваць. Над полем, над рыжышчам, што зарасло смарагдавымі купкамі канюшыны, над сваім гняздом трапяткі жаваранак. Жоўта-стракатыя аўсянкі шмыгалі па голых яшчэ садах з сіва-ружовымі пупышкамі. І сівыя сітаўкі з шылаватымі мухалоўкамі.
“О, пташкі ўсе прыляцелі,” – бывала, у такую пару казала нябожчыца-маці.
На выгане перад вёскаю хадзіў чарнахвосты бусел. Другі ўжо сядзеў у гняздзе.
Пасля труднага дачнага дня рэзала сярэдзіна – ні ўстаць, ні павярнуцца.
Вечарам Міраслаў з Віленскімі падарункамі і Чэслаў.

12. XI. 2000

Tue, 21 Oct 2008 12:28:20 GMT

12. XI. 2000
22.05 Жытняя хваля калі падыходзіць да маіх ног, я заўсёды гатовы ёй пакланіцца.

На рыжышчы прытоеныя ліловыя “буслікі” – які горкі, які адчайны ўспамін майго адзінокага, незабытага дзяцінства.

Дарога ў сціплых малочных кветачках сухотніку – мая дарога вайны, чорных крумкачоў над трупамі... і радасці жыцця. Пра смерць не думалася.

Толькі гады прыгінаюць чалавека, кінуўшы яму на плечы цяжкія, непасільныя думкі пра блізкі і неадрочны канец.

Талстой, каб не дбаць пра сябе, бездапаможна звяртаўся да Бога. Аднак прыватнае, сваё перасільвала і парамагала.

Мне чамусьці не хочацца чытаць тых, каму за восемдзесят. Яны перажылі не толькі іншых, але і саміх сябе. Яны пераступілі магілы, каб не ўпасці ў іхнюю чорную прорву. Але іхнія кнігі – гэта ўжо тлен. Таму я чытаю іхніх равеснікаў, што адышлі маладымі, – там жыццё. А ў творах перажыўшых і даўгавечных – ужо тлен.

Панядзелак, 24 красавіка 2000 года.

Fri, 14 Mar 2008 21:10:02 GMT

Панядзелак, 24 красавіка 2000 года.

8.00 Учора на ліпе, што пад маім акном, толькі на вяршку зазелянелі банцікі, а сёння яна ўся ў гэтым харастве. Як імкліва наперад ідзе жыццё. І як мы, сталыя людзі, не паспяваем за ім, астаючыся ў нейкім сваім, ужо закамянелым часе.

Заблішчала лісце і на жаўтлява-зялёным сохарані.
10.30 На ліпе ніжнія банцікі ўжо разгарнуліся ў кволае лісце.

Збіраюся на дачу. Пакую ў сумку цвікі, малаткі і... “Мацюка”, пачатае апавяданне з новаю ўжо назваю – “Бронежылетка №36”.
На дачы мне ніколі не пісалася, але хоць бы зачапіцца за два-тры сказы.

13.30 Пенкны златоясны дэнь, як сказалі б славакі. Ліпы цераз адну выпусцілі вострае кволае лісце.
Напэўна, і ў нашай мове, як у славенскай (славацкай), мусяць быць такія словы: златагрывы, златаясны, залатапалосы (поле, ячмень, вянец), златакрылы (анёл), золатапакута чаша (келіх), золатамедны, златапёры, златараснае ўбранства (шаты), златарогі, златаструнны (арфа), златавалосы.

13.40 Першы пошум жаўтлява-зялёнага са срэбным водбліскам маладога лісця (на сохарані і на бярэзінах).

Нядзеля, 23 красавіка 2000 года.

Thu, 13 Mar 2008 21:10:03 GMT

Нядзеля, 23 красавіка 2000 года.

9.15 Хрыстос уваскрос!
Учора з Нінаю, ужо надвячоркам, мы былі ў Чырвоным касцёле. Дарэчы, не ў касцёле, бо туды было не ўвайсці, а стаялі каля агню, які асвячаў ксёндз. Людзі трымалі перад сабою ваду і свечкі. Немаладая жанчына прасіла нас пачакаць, каб узяць вугольчык – сімвал дабра.

Ноччу (2 гадзіны) нізкая жоўта-чырванаватая палавінка поўні над дахам доўгага суседняга дома. Кватэра нібы асвечаная пажарам.

Ясень у кутасіках цвету (крэмавых?), і бярэзіны ў дробным зморшчаным лісці і расцягнутых дрыготкіх таўкачыках.
Ясна-сонечнае неба.
На праспекце поўна “лягушатников” – салдат у плямістай форме (у Нью-Йорку за тры месяцы я бачыў усяго два) – і жоўтых паласатых шэршняў, што ўюцца над кабетамі.
Першыя выйшлі з казармаў, а адкуль выляцелі другія? Хіба з паддашкаў і гарышчаў дамоў. Адзін заляцеў нават у кватэру, напалохаўшы Ніну.

Сыбота, 22 красавіка 2000 года.

Wed, 12 Mar 2008 21:10:02 GMT

Сыбота, 22 красавіка 2000 года.

Як пасля грому, ноч пагусцела, і ўжо не прасвечваецца жаўтлява-зялёная верхавінка высокай бярэзіны, што расце ў гарадскім двары. Яе бадай усю хавае паласатая мансарда жоўтага дома з белымі карнізамі. Мне відаць толькі трапяткі вяршок.
А ліпы яшчэ чорныя, нібы абвугленыя ў халаднаватым цяньку вуліцы.
Сёння ізноў чыстае сіняватае неба. Ранак поўны сонечнага калючага святла. +20С ?

Ужо зеляняць бярэзіны, таполі і нават ясені, а малады гонкі дубок яшчэ шархаціць сухім леташнім лісцем. І вось адзін ясна-карычневы лісток праз адчынены балкон скразняк завіхрыў у маю кватэру. Кладу яго між старонак у свой блакнот, як памятку нядаўняе восені.

Пятніца, 21 сакавіка 2000 года.

Tue, 11 Mar 2008 21:10:02 GMT

Пятніца, 21 сакавіка 2000 года.

8.00 Пагусцела рыжава-зялёная верхавінка ў высокай бярэзіны, што падымаецца над паласатым цынкавым дахам жоўтага дома з мансардай.
Чыстае блакітнае неба. А пад ім поўна зыркага сонца.
Вясна. Пара спадзявання, радасці. А рус. тэлебачанне ўчора перадало, што прадажнік і здраднік Лука збіраецца на граніцы з Польшаю размясціць 300 тыс. рускага войска і паставіць найноўшую ваенную зброю. Чаго ж дамагаецца сіпаты выблядак?

Для “Чорнага адбітка на белай сцяне”:
Сусед па дачным ўчастку. Прыгорблены, пасівелы і ўжо, як кажуць, нізкі на вочы, босымі нагамі ўважліва абмацвае тупкую сцежку. На плячах – парудзелы мех з уласнаю, да кропелькі поту на носе выгадаванаю бульбаю. Без майкі, з загарэлым на сонцы і аблушчаным жывоцікам. Салідна-непадступны. Ганаровы акадэмік. І тут мне на памяць набягае аўтарская анкета аднаго з народных, прысланая ў выдавецтва на пераклад і выданне рамана: “Адукацыя – незаконч. сярэдняя; навуковае званне – акадэмік АН Туркменскай ССР”.

Усе дрэвы адзяваюцца ва ўсё новае, толькі дубок, як у старым кажусе, – у леташнім сатлелым лісці.

Віхор дыхнуў, і над бярэзінай завіўся жоўты клубок пылку.

Чацвер, 20 красавіка 2000 года.

Mon, 10 Mar 2008 21:10:02 GMT

Чацвер, 20 красавіка 2000 года.

7.30 Верхавінка бярэзіны ў рэдзенькай карычняватай зелені – яна ўжо выпускае лісце.
І сохарань асыпае луску з скупых, але разгорнутых пупышкаў.
На дварах пры зямлі зялёныя вушы дзядоўніку (лопуху) і цыліндры (чыстацелу).
Усё акрыяла за астатнія цёплыя дні, і ўсё расце, зеляніць і неўзабаве заквітнее.
Учора ў бэзавы вечар лімонная поўня. Яшчэ нізкая. І наўкруга яе сіняе неба з блакітнай яснасцю. Цішыня. І гэтую цішыню расколвае нахабны трэск і лопат матацыкла. Нібы цыркулярная піла ўразаецца ў смолкае дрэва.

Вясновы, заліты сонцам праспект. Мужчына са скрыначкаю звязаных у букецікі сініх пралескаў. Дзяўчына з прывабным, маладым ружаватым тварам і ранняй, яшчэ не патрэбнаю ёй паўнатою, якую так любіў Рубенс і Тыцыян.
І ў мяне ўзнікала ці, праўдзівей, вярнулася нешта забытае, маладое, але, як сказаў бы Камю, без прэтэнзіі на абладанне.
Усе маладыя для мяне цяпер мае ўнучкі. Аднак хараство змушае азірнуцца.

15.00 Поруч з сінімі пралескамі ў руках дзяўчыны бела-жоўтая дрыготкая слепата (ветраніца)

15.15 Нарэшце праўдзівая вясна, +23С. Уявіў, як кіпяць пад навіслымі елкамі копы мурашнікаў.
А тут, у Мінску, на балконах выветрываюцца паточаныя моллю футры і паліто.

Аўторак, 18 красавіка 2000 года.

Sun, 09 Mar 2008 21:10:01 GMT

Аўторак, 18 красавіка 2000 года.

7.30 Волкі туман, ад якога абліліся вадою паласатыя дахі, падышоў да самага акна. У ім патанулі ветразі стадыённых асвятляльнікаў і шпілі высотных дамоў. +9С.
Чуюся нездароўчым. Ніна пайшла да касцёла на першую ранішнюю імшу.

11.30 Ніяк на сівым небе не выб’ецца сонца. І ніяк не адужаюся я, каб прысесці за стол.
Перачытваю старыя часопісы, прылёгшы на канапе, альбо хаджу з кута ў кут па кватэры, як вязень па камеры. Ломіць, круціць усяго.

14.00 Пагодны сонечны дзень. Самы раз папрацаваць на дачы. Але ж туды дайсці – баліць правая нага. Тое месца ў лытцы, дзе некалькі гадоў назад лопнуў сасуд. А легкавое машыны ў мяне няма.
Пазіраю з акна на ясна-блакітнае неба з лёгкімі белымі хмаркамі... і пакутна ўздыхаю.

Бунінаўскі лексікон у дзённіках:
Пра Чэхава: "все выкапывал человеческие мерзости".
Пра Гіпіус: "необыкновенно противная душонка, ни одного живого слова, мертво вбиты в тупые вирши разные выдумки".
Пра Фета: "почти все из рук вон плохо. Многое даже противно – его старческая любовь".
Пра Шолахава: "…очень груб в реализме".
Тургенеў: "все искусственно… совершенно ненужная болтовня".
Ганчароўскі “Абрыў”: длинно, устарело.
Гогаль: "задыхаешься от литературности и напыщенности…"
Нават пра “Смерць Івана Ільіча” Талстога такое: "все лживые, кроме самого Ивана Ильича … все верно насчет него, но живого образа нет".
І нарэшце пра сябе і сваю збедненую “Вёску”: "А "Деревня" вещь все-таки необыкновенная".

А мне, між іншым, перачытваць яе не хочацца, хіба "Сухадол" ды грубыя ў рэалізме "Цёмныя алеі".

Панядзелак, 17 красавіка 2000 года.

Sat, 08 Mar 2008 21:10:02 GMT

Панядзелак, 17 красавіка 2000 года.

“Сталася. І наступілі бліскавіцы, і галасы / лямант, і грымоты, і наступіла вялікае трасенне зямлі, якога не было, адкуль ёсць чалавек: такое трасенне зямлі, так вялікае. А вялікі горад распаўся на тры часткі, і горад паганцаў рухнуў ... І град аграмадны вагою па таленту падаў з неба на людзей”.
Апакаліпса св.Яна.

15.30 Перачытваю “Ваенны дзённік” Ф.Галдэра. Успамінаю 41 год, маладое лета, уцёкі рускіх салдат у абмотках. Кінутыя шынялі, газавыя сумкі, вінтоўкі, гранаты... І расстраляную запальнымі снарадамі, спапялёную Варакомшчыну... Мы з мацераю начавалі ў яме. Бацька трапіў у палон.

Субота, 15 красавіка 2000 года.

Fri, 07 Mar 2008 21:10:03 GMT

Субота, 15 красавіка 2000 года.

8.30 Адключана ацяпленне. Учора са сватам рамантавалі на дачы водаправод: венцелі, краны, штуцэры... Саду не абцінаў. Але зразікаў нарэзаў.
Акрыяла рунь. Белы бусел на чорным гняздзе. Асіны ў сівым дажджы расцягнутых чарвякамі таўкачыкаў. Цвіце гарэшнік. Цёмны ельнік ў сініх азярынках пралескаў.
18.00 Патэлефанаваў Валодзя, што купіў у “Глобусе” “Всемирную литературу” з маім апавяданнем.

Пятніца, 14 красавіка 2000 года.

Thu, 06 Mar 2008 21:10:03 GMT

Пятніца, 14 красавіка 2000 года.

7.30 Пасля начнога дажджу пагодны, цёплы ранак. +8С. Збіраемся на дачу – вязе сват. Учора – малочны ліхтар месяца над горадам. На ўсходзе, сярод дня (16.00).

15.00 Гром. Дождж з градам.